Afgelopen augustus was ik op wandelvakantie in Oostenrijk. Ik verbleef in de omgeving van Schruns, in het Montafon gebied in de deelstaat Vorarlberg. Een prachtig gebied om te wandelen, met groene berghellingen, stevige beklimmingen en vaak schitterende uitzichten.
Bergwandeling in het Montafon bij Schruns in Oostenrijk
Tijdens zo’n wandeling heb je alle tijd om om je heen te kijken én na te denken. Terwijl ik daar door de bergen liep, realiseerde ik me dat een lange bergwandeling eigenlijk verrassend veel overeenkomsten heeft met het boeien en binden van vrijwilligers.
Want wie aan een bergwandeling begint, weet dat je niet zomaar boven bent. Je moet er iets voor doen. Soms loopt het gemakkelijk, soms is het behoorlijk afzien. Niet iedereen loopt hetzelfde tempo en onderweg kom je stukken tegen waarop je jezelf afvraagt hoe lang die klim nog gaat duren.
Maar juist als je blijft doorgaan, word je vaak beloond. Met een prachtig uitzicht, het gevoel dat je iets hebt bereikt en de voldoening als je terugkijkt op de weg die je hebt afgelegd.
Met vrijwilligers is het eigenlijk niet anders.
Vrijwilligers behouden en ervoor zorgen dat mensen zich verbonden voelen met je vereniging of organisatie gaat niet vanzelf. Die verbondenheid moet groeien. Het vraagt aandacht, geduld en soms ook doorzettingsvermogen.
Tijdens mijn wandelingen in het Montafon kwam ik zo op zes lessen die volgens mij verrassend goed passen bij het boeien en binden van vrijwilligers.
1. Groei heeft tijd nodig
Als je door de bergen wandelt, zie je overal om je heen hoe de natuur groeit en bloeit. Bergweides vol bloemen, bomen op steile hellingen en soms een plantje dat op een plek groeit waarvan je je afvraagt hoe dat überhaupt mogelijk is.
Maar niets daarvan is er van de ene op de andere dag gekomen.
Groei heeft tijd nodig.
Dat geldt ook voor vrijwilligers. Iemand die vandaag voor het eerst binnenstapt bij je vereniging of organisatie, voelt zich niet morgen automatisch volledig verbonden. Een vrijwilliger moet mensen leren kennen, ontdekken hoe de organisatie werkt en ervaren of het vrijwilligerswerk daadwerkelijk bij hem of haar past.
Die verbondenheid ontstaat stap voor stap.
Daarom is vrijwilligers boeien en binden ook geen actie die je één keer per jaar op de agenda zet. Het is een voortdurend proces. Een gesprek, belangstelling tonen, iemand verantwoordelijkheid geven, vragen hoe het gaat of simpelweg laten merken dat je blij bent dat iemand er is.
Het zijn vaak kleine dingen. Maar juist die kleine dingen zorgen er op langere termijn voor dat mensen zich ergens thuis gaan voelen.
2. Iedereen heeft zijn eigen tempo
Tijdens een bergwandeling zie je het meteen. De ene wandelaar loopt met flinke passen omhoog, terwijl de ander het liever wat rustiger aan doet.
Daar is niets mis mee. Sterker nog: als je samen wandelt, zul je daar rekening mee moeten houden. Voortdurend tegen iemand zeggen dat hij sneller moet lopen, maakt de wandeling er waarschijnlijk niet leuker op.
Ook vrijwilligers hebben hun eigen tempo.
De ene vrijwilliger wil veel verantwoordelijkheid en staat al snel klaar om nieuwe dingen op te pakken. Een ander vindt het juist prettig om iedere week een paar uur dezelfde taak uit te voeren. De een wil zich ontwikkelen, de ander komt vooral voor het sociale contact.
Wie vrijwilligers wil behouden, doet er goed aan die verschillen serieus te nemen. Vraag daarom niet alleen: wat hebben wij als organisatie nodig? Vraag ook: wat zoekt deze vrijwilliger?
Als je daar een goede aansluiting tussen weet te vinden, wordt de kans veel groter dat iemand het vrijwilligerswerk met plezier blijft doen.
3. Soms wordt het even zwaar
Iedereen die weleens een flinke bergwandeling heeft gemaakt, kent waarschijnlijk het moment waarop het minder leuk wordt.
De helling wordt steiler. Je benen worden zwaarder. Je hebt het gevoel dat je al een eeuwigheid omhoogloopt en volgens het bordje is het nog steeds een uur naar de top.
Dan kun je omkeren. Maar meestal doe je dat niet. Je stopt even, drinkt wat, kijkt om je heen en loopt vervolgens verder.
Ook bij het coördineren van vrijwilligers gaat niet alles vanzelf. Soms lukt het niet om voldoende nieuwe vrijwilligers te vinden. Een activiteit loopt anders dan gepland. Er ontstaat gedoe in een vrijwilligersteam. Of iemand op wie je jarenlang kon rekenen, besluit ermee te stoppen.
Dat hoort erbij. Laat je daarom niet meteen ontmoedigen als iets tegenzit. Soms moet je even stilstaan en bekijken wat er aan de hand is. Misschien moet je iets aanpassen of een andere route kiezen.
Maar een moeilijk stuk betekent nog niet dat je op de verkeerde weg zit.
4. Kijk onderweg ook eens achterom
Tijdens het klimmen ben je vooral bezig met wat vóór je ligt. Nog die bocht. Nog dat steile stuk. Nog een paar honderd hoogtemeters.
Maar draai je onderweg eens om. Ineens zie je hoe ver je al gekomen bent.
Dat vind ik misschien wel een van de mooiste momenten tijdens een bergwandeling. Het punt waar je naartoe moet, lijkt soms nog ver weg, maar achter je ligt een heel stuk dat je inmiddels wél hebt afgelegd.
Voor mensen die vrijwilligers coördineren geldt hetzelfde. Je bent vaak vooral bezig met wat nog moet gebeuren. Het rooster moet rond. Er moeten nieuwe vrijwilligers worden geworven. De volgende activiteit komt eraan. Er zijn gesprekken die nog gevoerd moeten worden.
Daardoor vergeet je gemakkelijk wat er dankzij vrijwilligers allemaal al is bereikt. Sta daar bewust bij stil. En doe dat vooral samen met je vrijwilligers. Vertel wat een activiteit heeft opgeleverd. Deel een compliment van een deelnemer of bezoeker. Benoem hoeveel mensen dankzij de inzet van vrijwilligers geholpen zijn.
Soms moet je even achterom kijken om te beseffen hoeveel je samen al hebt bereikt.
5. Geniet onderweg
Een bergwandeling zou behoorlijk saai worden als het enige doel was om zo snel mogelijk boven te komen.
Juist onderweg gebeurt er van alles. Je komt op mooie plekken, voert gesprekken, stopt ergens voor koffie of ziet plotseling een uitzicht waarvoor je vanzelf even blijft staan.
Ook bij vrijwilligerswerk draait het niet alleen om resultaten. Zeker niet. Vrijwilligers willen iets betekenen, maar plezier, contact met anderen, waardering en het gevoel ergens bij te horen zijn minstens zo belangrijk.
Zorg daarom dat er onderweg ook iets te genieten valt. Maak tijd voor een gesprek. Vier successen. Organiseer af en toe iets gezelligs. Geef een compliment als iemand iets goed heeft gedaan. En vergeet vooral niet om samen te lachen.
Vrijwilligerswerk moet uiteindelijk ook gewoon leuk zijn.
6. De moeite wordt beloond
Na een stevige klim word je beloond met het uitzicht. Bij het werken met vrijwilligers is dat eigenlijk niet anders. Dit is het dorpje Gortipohl in Montafon.
En dan bereik je na een lange klim eindelijk het hoogste punt.
Je kijkt om je heen en ziet bergen, dalen en misschien in de verte zelfs het pad waarover je naar boven bent gekomen.
Het bijzondere is dat zo’n uitzicht vaak nóg mooier voelt omdat je er moeite voor hebt moeten doen.
Bij het boeien en binden van vrijwilligers zie je het resultaat meestal ook niet onmiddellijk.
Je investeert in mensen. Je voert gesprekken, lost problemen op, geeft ruimte, spreekt waardering uit en probeert ervoor te zorgen dat mensen op een plek terechtkomen die bij hen past.
En dan kijk je op een gegeven moment om je heen.
Je ziet vrijwilligers die al jaren actief zijn. Mensen die nieuwe vrijwilligers wegwijs maken. Een groep die naar elkaar omkijkt. Vrijwilligers die niet alleen komen omdat er werk moet gebeuren, maar omdat ze zich daadwerkelijk verbonden voelen met je vereniging of organisatie.
Dan weet je dat al die kleine stappen onderweg de moeite waard zijn geweest.
Vrijwilligers boeien en binden is een lange wandeling
We zoeken bij vrijwilligersbeleid soms naar snelle oplossingen. Een nieuwe wervingsactie. Een vrijwilligersfeest. Een attentie. Een nieuwe campagne om vrijwilligers te behouden.
Allemaal nuttig. Maar echte verbondenheid ontstaat niet door één actie.
Vrijwilligers boeien en binden lijkt veel meer op een lange wandeling. Het vraagt tijd. Iedereen loopt in zijn eigen tempo. Soms zit het mee en soms moet je een behoorlijk steil stuk overwinnen.
Vergeet ondertussen niet om af en toe stil te staan. Kijk om je heen. Kijk ook eens achterom. Geniet van wat er al is en vier wat je samen hebt bereikt.
En blijf vooral aandacht geven aan de mensen met wie je onderweg bent. Want uiteindelijk gaat het niet alleen om het bereiken van de top. Het gaat er vooral om hoe je er samen komt.
En als je na verloop van tijd om je heen kijkt en ziet dat vrijwilligers zich thuis voelen, betrokken zijn en zich langdurig willen inzetten voor je vereniging of organisatie, weet je waarom je al die tijd en aandacht erin hebt gestoken.
Dát is het uitzicht waarvoor je het doet.
Met dit artikel wil Kenniscentrum Vrijwilligers praktische tips geven voor het organiseren van vrijwilligersinzet. Wil je onze gratis maandelijkse nieuwsbrief ontvangen? > Schrijf je hier in.
