Vrijwilligers juridisch gezien, waarmee rekening houden?
Vrijwilligers juridisch gezien: wat zijn de belangrijkste juridische aspecten waarmee je rekening moet houden bij de inzet van vrijwilligers.
Vrijwilligers juridisch gezien, de belangrijkste aandachtspunten
De belangrijkste juridische aspecten rond de inzet van vrijwilligers zijn:
1. Aansprakelijkheid
De organisatie kan aansprakelijk zijn voor schade die een vrijwilliger veroorzaakt tijdens het vrijwilligerswerk. Andersom kan een vrijwilliger ook schade oplopen tijdens zijn werkzaamheden. Zorg daarom voor een goede aansprakelijkheids- en ongevallenverzekering.
Lees ook: Vrijwilligers verzekering, belangrijk om te regelen.
2. Vrijwilligersovereenkomst
Een overeenkomst is niet verplicht, maar wel verstandig. Hierin leg je onder andere vast:
- de werkzaamheden;
- de wederzijdse verwachtingen;
- de begeleiding;
- de evt. onkostenvergoeding;
- de beëindiging van de samenwerking.
3. Arbeidsrecht: voorkom een verkapt dienstverband
Een vrijwilliger mag geen werknemer worden “in vermomming”. Wanneer sprake is van een verplichte inzet, een gezagsverhouding en een vergoeding die feitelijk loon is, kan juridisch discussie ontstaan over een arbeidsovereenkomst. Een belangrijk aspect in dit verband is taakafbakening:
Taakafbakening: Welke werkzaamheden mag een vrijwilliger wel en niet doen?
Vrijwilligers mogen professionele taken niet overnemen als daarvoor specifieke deskundigheid of bevoegdheid nodig is.
Vooral in organisaties zoals zorg en welzijnsorganisaties, bibliotheken, musea en andere organisaties waarin werknemers en vrijwilligers werkzaam zijn is het belangrijk hier duidelijke afspraken over te maken. Dit voorkomt ook strubbelingen in de samenwerking tussen medewerkers en vrijwilligers.
4. Vergoedingen en belastingen
Vrijwilligers mogen een vergoeding ontvangen, maar die moet binnen de fiscale regels voor vrijwilligersvergoedingen blijven. Anders kunnen loonheffingen of andere fiscale verplichtingen ontstaan.
Lees ook: maximale vrijwilligersvergoeding.
5. Privacy (AVG)
Vrijwilligers moeten zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens van leden, cliënten, bezoekers of donateurs. De organisatie moet hen hierover instrueren.
6. Veiligheid (Arbowet)
Hoewel vrijwilligers niet volledig onder de Arbowet vallen zoals werknemers, heeft een organisatie wel een zorgplicht voor een veilige werkomgeving. Dat betekent onder meer goede instructies, veilige materialen en aandacht voor risico’s.
Lees ook: Vrijwilligers en Arbo.
7. Integriteit en gedrag
Steeds meer organisaties werken met:
- een gedragscode;
- een vertrouwenspersoon;
- afspraken over sociale veiligheid;
- een meldprocedure voor ongewenst gedrag.
8. Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG)
Een VOG is meestal niet verplicht vanuit de wet, maar wel verstandig wanneer vrijwilligers werken met kinderen, kwetsbare volwassenen of in een vertrouwensfunctie. Lees ook: Is een VOG voor vrijwilligers verplicht?
Vrijwilligers juridisch gezien, samengevat
Deze onderwerpen komen ook terug in de voorlichting vanuit bijvoorbeeld de Rijksoverheid en de Belastingdienst. Ze vormen de juridische basis voor vrijwel iedere organisatie die met vrijwilligers werkt, ongeacht of dat een sportvereniging, culturele stichting, kerk, welzijnsorganisatie of zorginstelling is.
Vrijwilligers juridisch gezien, meer weten?
In de Basis Cursus Vrijwilligers Coördinatie en in de cursus Vrijwilligersbeleid opzetten en toepassen besteden we aan dit onderwerp aandacht.
Met dit artikel geeft Kenniscentrum Vrijwilligers | VrijwilligersAanZet praktische tips voor het organiseren van vrijwilligersinzet. Wil je onze nieuwsbrief ontvangen?
> Schrijf je hier in.
